Opbouw · Functies geuniformeerden

Hoofdman

Hij is diegene die de hoogste functie bekleedt binnen het geüniformeerde deel van het gilde. Hij wordt gekozen en benoemd voor het leven. Hij ziet toe dat het gehele gilde goed functioneert, en waakt op de gildetradities en gebruiken. Hij spreekt in het openbaar op recepties en jubilea. De hoofdman Is herkenbaar aan zijn hoofdmanschild (sikkelvorm). Het model is hetzelfde als van een deken, maar dan groter. Ook draagt hij een stok met zilveren afbeelding van St. Servatius.

Willem van Pelt onze huidige hoofdman

Sjerpdragers

Het St Servatiusgilde kent 4 sjerpdragers. Daarbij zijn de volgende te onderscheiden:

Beschermheer

Deze sjerpdrager is voor het gilde belangrijk, als het gilde in moeilijkheden komt (bevindt) is deze de aangewezen persoon om op te treden/ bij te staan. Hij beschermt het gilde wanneer dit nodig is.

Gildeheer

Deze vertegenwoordigd de geestelijke overheid binnen het gilde.

Eredeken

De eredeken is een functie als raadsheer. Het gilde heeft op dit moment twee ere-dekens in het midden. Deze dekenen adviseren en versterken de bestuurskracht van het gilden, en hebben een open bestuursfunctie.

Ere Koning

Deze wordt jaarlijks tijdens het koningschieten door het afschieten van een vogel onder de leden benoemd voor een periode van 1 jaar.

Tamboers

De tamboers slaan de gildetrommen en begeleiden het gilde door het ritme van de trommelslagen. Ook doen ze mee aan wedstrijden tijdens gildefeesten, in groepsverband en ook individueel. Het gilde telt 3 gildetrommen van koper en een van hout. Deze laatste is een natuurgetrouwe kopie van de oude trom uit 1612. Hij is vervaardigd door Frans Manders.

Houten Gildetrom gemaakt door Frans Manders

Ook is er een jeugd gildetrom. Vroeger kende het gilde maar een tamboer hetgeen ook voldoende is om het tempo (90) slagen aan te geven, maar door de aantrekkelijkheid en de noodzakelijke continuïteit in het tamboerschap, ook al vanwege de vierentwintig-uurs economie, is het aantal uitgebreid.

Commandant

De commandant is de gildebroeder die het gilde commandeert en beveelt op aanwijzingen van de hoofdman. Hij ziet toe dat het Gilde een eenheid is, dit houdt in dat eenieder keurig gekleed is. Dus geen kauwgom of zonnebrillen. Zijn bevelen moeten strikt opgevolgd worden.      

Vaandrig

Hij is de gildebroeder die voorin het gilde lopend het vaandel draagt. Hij houdt dit altijd schuin omhoog zodat het de grond niet zal raken (reinheid). Hij alleen zwaait met het vaandel en ondersteunt daarmee ook de hernieuwing van de eed van trouw. De vaandrig legt de eed van trouw af aan het wereldlijk gezeg en kerkelijke overheid. Dit is in onze gemeente ter overstaan van de burgemeester en in ons dorp aan de pastoor of gildeheer. Tijdens een Heilige mis wordt er bij de consecratie met het vaandel gezwaaid.

Koning & Keizer

Elk jaar vindt het koningschieten plaats op kermismaandag. De regerend koning wordt in een open rijtuig, thuis opgehaald en naar het Gemeentehuis gereden. Daar wordt tussen een aantal toespraken door, de koningswijn gedronken, als beklinking van het welslagen van de koning in het afgelopen jaar. Uit een zilveren beker wordt door elke gildenbroeder een slok wijn gedronken. Deze koningsbeker is geschonken door de gemeente Lieshout in 1981 en is voorzien van het opschrift:

“Drink voor uw  koning kostelijke wijn,
zijn rijk zal alle kans kortstondig zijn”

Ook heeft elke gildebroeder een tinnen beker met zilveren bekerhouder met daarop zijn naam gegraveerd, om nogmaals te kunnen proeven van het kostelijke nat. Na het fotograferen van de koningspaar bij het schilderij van de oude schut, gaan allen te voet naar de koffietafel en daarna naar de schutsboom. Door het gilde wordt 3 maal om de boom getrokken (het vrijen van de boom genoemd). Dit wordt uitgevoerd om het goede te behouden en het kwade van de schutsboom te verdrijven en om straks een goede koning aan te wijzen. De schutsboom wordt vervolgens gezegend door de gildeheer en er wordt 3 maal het Onze Vader gebeden. Het koningszilver en de attributen worden naast de boom op jukken neer gehangen en de schutsboom wordt neergelaten om de nieuwe koningsvogel te bevestigen. De vogel (ook wel papagaai genoemd), Koningsvogel (zonder veren) is gemaakt van een taaie houtsoort en is versierd met veren, Vroeger schoot men met kogelgeweren waarvan de loden kogels (bollen ter grootte van een knikker) zelf gegoten werden. Wij schieten met kleiner kaliber. De gildebroeder (ouder dan 17 jaar) die het laatste stukje van de vogel naar beneden schiet, wordt de nieuwe Ere-koning, indien de schutter een gewoon gildelid is. Ten teken van reinheid vindt een handwassing plaats door de nieuwe koning, met water uit een tinnen kan met bord.

Attributen voor de handwassing Deze set is destijds aangeboden door de toenmalig pastoor Floris van der Putt uit Lieshout. De versierselen worden omgehangen, waarna de over het vaandel mag schrijden, waarmee hij symbolisch het gilde in bezit neemt. De zilveren vogel is het blijvende koningsteken, een sieraad dat staat voor eer en macht. Er wordt koningswijn geschonken en gezamenlijk getoost op de nieuwe koning. De koning is verplicht om een zilveren schild te schenken naar waarde en voorwaarden zoals omschreven zijn in het reglement koningschieten. Hij mag een koningin kiezen. Op de verjaardag van de koning wordt door de gildenbroeders een bronzen koningsbeeldje aangeboden.  

   
 

Keizer wordt men door 3 maal achtereen de koningsvogel naar beneden te schieten. Het is een hoge erefunctie binnen het gilde en geldt bij sommige gilde voor het leven. Hij is te herkennen aan de zilveren keten met  vogel en 2 kleinere vogeltjes. Het gilde heeft sinds 1984 een keizer, dit is Frits Vorstenbosch.

Zilverdragers

De zilverdragers van het Gilde dragen het eerdere konings-,  herinnerings- en prijzenzilver op fluwelen vesten mee. De zilverdragers zijn gildebroeders die ooit eerder koning zijn geweest. Op deze wijze wordt het kostbaar gildezilver aan de bevolking getoond.

Standaardruiter

Hij is degene die het paard berijdt. Het paard draagt, naast een zadel ook een halster met koperen beslag en een dekkleed (schabrag) waarop de naam St. Servatius Gilde is aangebracht. De ruiter hanteert een lans, welke een replica is van die van een Belgisch gilde en welke stamt uit 1500. De standaardruiter gaat zigzagvormig  lopend (in slangen) over de straat voor het gilde uit. Hij maakt als het ware de weg vrij voor het gilde. Op gildefeesten neemt de combinatie deel aan wedstrijden, bij onder andere de disciplines parcours en figuurrijden.

Hellebaardier

Piekdragers of hellebaardiers zijn gildebroeders die de koning en keizer vergezellen, beschermen en verzorgen. Zij dragen een lange stok met lansvormige punt.

Vendeliers

De vendliers zijn de broeders die met de vendels sierlijke bewegingen volgens vaste patronen maken. De bewegingen ook wel slagen genoemd hebben een godsdienstige betekenis zoals o.a. in het Kleine vendelgroep in actie tijdens wedstrijd op gildedag Vendelgebed geschreven door Jan Tooriaans tot uitdrukking wordt gebracht. Eigenlijk wordt er een gevecht tot uitdrukking gebracht. Tijdens wedstrijden voeren de vendeliers een zwaar, 10 minuten durend programma uit, met moeilijke en vaak riskante slagen.

Wij mogen trots zijn op onze vendeliers, want mede door hun veelvuldig oefenen, behoren zij tot de besten van Brabant. Ook uniek is het Vendelconcertato. Een uniek muziekstuk voor gilde en harmonie gecomponeerd door wijlen Freek Schorer. In 1985 was de première ter gelegenheid van het kringgildenfeest Peelland.  Inmiddels is het ca. 20 minuten durende stuk al 11 maal uitgevoerd, t.w.: 2x in Lieshout, 2x in ’s Hertogenbosch, 1x in Soest, 1x in Zandvoort, 1x in Hoorn, 1x in Veldhoven en 2x in Helmond.


De plaats van de vendeliers in het optrekkende gilde, is achterin en vormen daarmee met hun vendels een mooie afsluiting van de groep. Er wordt gevendeld tijdens demonstraties en wedstrijden of daar waar een hulde wordt gebracht.